Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğine ilişkin 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Genelge; kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler ve elektronik haberleşme şirketleri gibi kuruluşlara 1 yıl, elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılara ise 2 yıl uyum süresi tanıdı. Yani ilk gruptaki kurumlar için süre Haziran 2026'da doldu; e-ticaret siteleri için ise takvim Haziran 2027'ye uzanıyor. Genel çerçeveyi dijital erişilebilirlik genelgesi yazımızda anlatmıştık; bu yazı e-ticaret siteleri için uygulamalı bir hazırlık planı.
Hangi standart esas alınıyor?
Genelgeye göre erişilebilirlik değerlendirmesinde WCAG 2.2 standardı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın yayımladığı "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi" temel alınıyor. İzleme sonucunda erişilebilir bulunan kurumlar, dijital platformlarında iki yıl süreyle "Erişilebilirlik Logosu" kullanabiliyor. Kontrol listesinin güncel sürümünü bakanlığın sitesinden takip edin.
Neden şimdi başlamalı?
- Bir e-ticaret sitesinde yüzlerce şablon, binlerce ürün görseli ve çok adımlı bir ödeme akışı vardır. Bunları birkaç haftada düzeltmek gerçekçi değildir.
- Erişilebilirlik iyileştirmeleri; ekran okuyucu kullanan görme engellilerden, yaşlı kullanıcılara, tek eliyle telefon kullanan herkese kadar daha fazla müşterinin alışveriş yapabilmesini sağlar.
- Erişilebilir sayfalar genellikle daha iyi SEO ve daha yüksek dönüşüm oranıyla sonuçlanır; yapay zekâ ajanları da bu sayfaları daha kolay kullanır.
E-ticaret siteleri için kritik kontrol listesi
Ürün listeleme ve ürün sayfası
- Her ürün görselinde anlamlı
altmetni: "Siyah deri erkek cüzdan, ön yüz" gibi. - Renk ve beden seçenekleri yalnızca renkle değil, metinle de belirtilmeli.
- Fiyat, indirim ve stok durumu metin olarak verilmeli; görselin içine gömülmemeli.
- Filtreler klavye ile kullanılabilmeli; filtre değiştiğinde sonuç sayısı ekran okuyucuya duyurulmalı.
Sepet ve ödeme
- Tüm form alanlarında görünür ve programatik olarak bağlı etiketler (
label). - Hata mesajları alanın yanında, ne yapılması gerektiğini söyleyecek şekilde.
- Süreli işlemlerde (ödeme oturumu, rezervasyon) süre uzatma imkânı.
- 3D Secure ve ödeme kuruluşu sayfalarının da erişilebilirliğini test edin.
- Doğrulama kodu (CAPTCHA) kullanılıyorsa erişilebilir bir alternatif sunun.
Genel tasarım
- Metin ve arka plan arasında yeterli kontrast (WCAG AA için normal metinde en az 4.5:1).
- Klavye odağı her zaman görünür olmalı.
- Dokunma hedefleri yeterince büyük olmalı; WCAG 2.2 en az 24x24 CSS pikseli hedefler.
- Otomatik dönen bannerlar durdurulabilmeli.
- Açılır pencereler klavye ile kapatılabilmeli ve odağı doğru yönetmeli.
Adım adım uyum planı
- Envanter (1. ay): Şablon türlerini listeleyin: ana sayfa, kategori, ürün, sepet, ödeme, hesap, yardım.
- Otomatik tarama (1. ay): Lighthouse, axe gibi araçlarla her şablonu tarayın. Otomatik araçlar sorunların ancak bir kısmını bulur.
- Elle test (2. ay): Klavye ile baştan sona alışveriş yapın; bir ekran okuyucu (NVDA, VoiceOver, TalkBack) ile ödeme akışını deneyin.
- Önceliklendirme: Satın almayı engelleyen sorunlar önce; görsel iyileştirmeler sonra.
- Düzeltme (3-9. ay): Ortak bileşenlerden başlayın: buton, form alanı, modal, menü. Bir bileşeni düzeltmek yüzlerce sayfayı düzeltir.
- İçerik süreci: Ürün ekleyen ekibe alt metin yazma kuralları verin.
- Doğrulama ve beyan (10-12. ay): Bağımsız bir test yaptırın, erişilebilirlik beyanı sayfası hazırlayın ve geri bildirim kanalı açın.
Hazır altyapı (SaaS e-ticaret) kullanıyorsanız, sağlayıcınızın WCAG 2.2 uyum planını ve takvimini yazılı olarak isteyin. Sorunların bir kısmı tema ve eklentilerden, bir kısmı içerikten kaynaklanır.
Sık sorulan sorular
Küçük e-ticaret siteleri de kapsamda mı?
Genelge elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları ayrı bir grup olarak sayıyor. Kapsamın ayrıntıları ve izleme yöntemi için bakanlığın açıklamalarını takip edin; küçük siteler için de erişilebilirlik iyi bir yatırımdır.
Erişilebilirlik eklentisi (overlay) yeterli mi?
Sayfaya eklenen hazır "erişilebilirlik araç çubukları" temel sorunları çözmez; bazen ekran okuyucu kullanıcıları için yeni sorunlar yaratır. Kalıcı çözüm, sitenin kodunu düzeltmektir.
Mobil uygulama da kapsamda mı?
Evet, genelge web siteleri ile birlikte mobil uygulamaları da kapsıyor.
Sonuç
E-ticaret siteleri için 2027 uzak görünse de bir sitenin erişilebilir hale gelmesi aylarca süren bir iş. Şimdi başlayan, hem son tarihe rahat yetişir hem de daha fazla müşteriye satış yapar. Sitenizin erişilebilirlik denetimi ve düzeltmeleri için teklif isteyebilirsiniz. Mevzuatın kesin yorumu için hukuk danışmanınıza başvurun.
