Aynı veri, yanlış grafikle gösterildiğinde anlaşılmaz, hatta yanıltıcı hale gelir. Doğru grafik ise okuyucunun saniyeler içinde ana mesajı görmesini sağlar. Grafik seçimi bir zevk meselesi değil, hangi soruya cevap verdiğinizle ilgili bir karardır.
Soruya göre grafik
| Soru | Uygun grafik |
|---|---|
| Zaman içinde nasıl değişti? | Çizgi grafik |
| Kategoriler arasında karşılaştırma | Yatay veya dikey çubuk grafik |
| Bütünün parçaları (az sayıda kategori) | Yığılmış çubuk; dikkatle pasta |
| İki değişken arasındaki ilişki | Dağılım (scatter) grafiği |
| Dağılım nasıl? | Histogram |
| Tek bir sayının hedefe göre durumu | Büyük sayı ve hedef karşılaştırması |
| Kesin değerler gerekiyor | Tablo |
Çubuk grafik
Kategorileri karşılaştırmak için en güvenilir grafiktir. Kategori isimleri uzunsa yatay çubuk kullanın ve çubukları büyükten küçüğe sıralayın. Çubuk grafiğin değer ekseni sıfırdan başlamalıdır; aksi halde küçük farklar devasa görünür.
Çizgi grafik
Zaman serileri için idealdir: aylık ciro, günlük ziyaretçi. Aynı grafikte en fazla 3-4 çizgi bulunmalı; daha fazlası "spagetti" etkisi yaratır. Geçen yılın aynı dönemini kesik çizgiyle göstermek, mevsimselliği anlamayı kolaylaştırır.
Pasta grafik hakkında
İnsan gözü açıları ve alanları karşılaştırmakta zorlanır. Pasta grafik yalnızca:
- 2-4 kategori varsa
- Mesaj "bütünün yarısından fazlası" gibi basitse
işe yarar. Diğer durumlarda sıralı çubuk grafik daha net bilgi verir. Üç boyutlu pasta grafikler ise neredeyse her zaman yanıltıcıdır.
Yanıltıcı grafiklerden kaçının
- Sıfırdan başlamayan çubuk eksenleri
- Farklı ölçekli iki eksenin aynı grafikte rastgele kullanılması
- Seçici tarih aralıkları (yalnızca iyi görünen dönemi göstermek)
- Anlamsız 3D efektler ve gölgeler
Renk ve sadelik
- Bir rengi vurgu için kullanın; geri kalanı gri tonlarında kalsın.
- Kırmızı-yeşil ayrımına dayanan grafikler renk körlüğü olan kişilerde okunamaz; şekil veya etiketle destekleyin. Bkz. web erişilebilirliği.
- Gereksiz ızgara çizgilerini, efektleri ve açıklamaları kaldırın.
- Grafiğin başlığı bir etiket değil, mesaj olsun: "Satışlar" yerine "Eylülde satışlar %12 arttı".
Yönetici panelleri için ilkeler
- En önemli göstergeler sol üstte ve büyük.
- Her sayının yanında bir karşılaştırma (hedef, geçen ay, geçen yıl).
- Ayrıntıya inmek isteyen için tıklanabilir derinlik.
- Tek ekrana sığan sade bir yerleşim.
Ayrıntılar için bkz. yönetim paneli tasarımı. Hangi göstergelerin panele girmesi gerektiği ise KPI yazısında anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
Hangi araçla grafik hazırlamalıyım?
Excel ve Google E-Tablolar çoğu ihtiyaç için yeterlidir. Düzenli ve çok kullanıcılı raporlar için iş zekâsı araçları veya özel panel yazılımları tercih edilir.
Tablo mu grafik mi?
Okuyucu kesin değerlere bakacaksa tablo, eğilimi ve karşılaştırmayı görecekse grafik kullanın. Çoğu raporda ikisi birlikte kullanılır.
Sonuç
İyi bir grafik, tek bir soruya net bir cevap verir. Soruyla başlamak, doğru grafik türünü seçmek ve gereksiz süsü atmak; verinin hikâyesini herkesin anlayacağı hale getirir.
